Δελτίο Τύπου
Ημερίδα με θέμα
Η ενσωμάτωση των αρχαιολογικών χώρων στη ζωή της πόλης
Αίθουσα ΟΤΟΕ, Σίνα 16 και Ακαδημίας
Δευτέρα, 17 Μαίου 2010, 6.30 μμ

H Αθήνα και ο Πειραιάς είναι πόλεις διάστικτες από αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία με μεγάλη ποικιλία και ενδιαφέρον. Όμως, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, αυτοί οι χώροι είναι αποξενωμένοι από τη ζωή μας:  είτε είναι κλειστοί και εγκαταλειμένοι, είτε το εισιτήριο εισόδου και οι περιορισμοί στη χρήση τους δεν επιτρέπουν στην πόλη να τους βιώσει σαν καθημερινή, ποιοτική δυνατότητα αναψυχής. Κι όμως, η ανάγκη για ποιοτικούς δημόσιους ελεύθερους χώρους  είναι πιο επιτακτική σε συνθήκες μεγάλης οικονομικής στενότητας, σαν τις σημερινές, και σε πόλεις σαν τις δικές μας που ασφυκτιούν από την έλλειψή τους. Αλλά και από τουριστική άποψη οι χώροι αυτοί παραμένουν ανεκμετάλλευτοι ακόμη και όταν είναι προσβάσιμοι με εισιτήριο,  καθώς φαίνεται από τις ετήσιες στατιστικές του ΥΠ.ΠΟ.Τ.  Το κυριότερο ίσως είναι ότι δεν υπάρχουν κοινωνικές διαδικασίες ενσωματωμένες για παράδειγμα στην εκπαίδευση ή σε δράσεις για την βελτίωση της ποιότητας ζωής, οι οποίες να στηρίζουν μια καθημερινή σχέση αγάπης του πληθυσμού με τη μοναδική ιστορική διαδρομή που αποτυπώνεται στους χώρους αυτούς. Αντίθετα, σε πολλές περιοχές του ιστορικού, γύρω από την Ενοποίηση, κέντρου της Αθήνας έχουν αναπτυχθεί παθογένειες.

Σε αυτήν την ημερίδα που οργανώνεται από συλλογικότητες κατοίκων της Αθήνας και του Πειραιά προσπαθούμε

  • να κατανοήσουμε τις παραμέτρους που ορίζουν το σημερινό ρόλο των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων στη ζωή μας καθώς και την αλληλεπίδρασή τους με τις γειτονιές που τους περιβάλλουν
  • να αναλύσουμε διάφορες πτυχές του επιτακτικού πλέον αιτήματος δηλαδή, της ενσωμάτωσης των αρχαιολογικών χώρων στη ζωή των πόλεών μας
  • να δούμε με ποιους τρόπους είναι δυνατόν να προστατευθούν πιο αποτελεσματικά τα εντός πόλης οικοσυστήματα που γειτονεύουν με αρχαιολογικούς χώρους, έχοντας την αυστηρή  αρχαιολογική νομοθεσία ως πρόσθετο μοχλό προστασίας
  • ειδικότερα, να αποτιμήσουμε την επίδραση της συνεχιζόμενης  Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων στην Αθήνα και να αξιοποιήσουμε την υπάρχουσα εμπειρία για την επιτυχέστερη ολοκλήρωσή της.

Στόχος μας είναι να συζητήσουν ειλικρινά και ουσιαστικά όλοι οι κοινωνικοί χώροι που εμπλέκονται για να δοθεί έναυσμα για σκέψη και έργα τόσο στην πολιτεία όσο και στην κοινωνία. Για αυτόν το λόγο, το πρόγραμμα της ημερίδας προβλέπει ότι οι εκπρόσωποι της διοίκησης θα ακούσουν τις τοποθετήσεις των συλλογικοτήτων πολιτών, τις θεματικές ομιλίες και τη συζήτηση με το κοινό και μετά θα τοποθετηθούν και θα απαντήσουν σε τυχόν ερωτήσεις.

Οι συλλογικότητες που οργανώνουν την ημερίδα
Διαρκής Κίνηση Χαϊδαρίου
Επιτροπή Κατοίκων Ακαδημίας Πλάτωνος
Επιτροπή Κατοίκων για τους Λόφους Φιλοπάππου
Μέγας Αλέξανδρος
Νομαδική Αρχιτεκτονική
ΟIKO.ΠΟΛΙΣ.Χαϊδαρίου
Πρωτοβουλία Κατοίκων Μετς

Συμμετοχή
Ομάδα Πολιτισμού του Πειραϊκού Δημοτικού Δικτύου «Το Λιμάνι της  Αγωνίας»
Ημερίδα με θέμα
Η ενσωμάτωση των αρχαιολογικών χώρων στη ζωή της πόλης
Αίθουσα ΟΤΟΕ, Σίνα  16 και Ακαδημίας
Δευτέρα, 17 Μαίου 2010, 6.30 μμ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

  • 6.30 – 6.35  Εισαγωγή:  Παρουσίαση των ομιλητών από όλες τις θεματικές ενότητες
  • 6.35 – 7.20  Πρώτη Θεματική Ενότητα: Μιλούν οι συλλογικότητες των πολιτών
  • 6.35 – 6.55   Συλλογικότητες πολιτών από τις περιοχές της Αθήνας όπου έχει γίνει ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων
  • 6.55 – 7.15   Συλλογικότητες πολιτών από περιοχές του Λεκανοπεδίου όπου εκκρεμεί η ανάδειξη και ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων
  • 7.15 – 7.20   Ο Πειραιάς
  • 7.20 – 9.00  Δεύτερη Θεματική Ενότητα: Θεματικές εισηγήσεις και Παρεμβάσεις. Συζήτηση με το κοινό
  • 7.25 – 7.30    Πικιώνης: ένας αρχιτέκτονας-στοχαστής του τοπίου Χαρίκλεια Χάρη, Αρχιτέκτονας-Εικαστικός
  • 7.35 – 7.40    Ανακαλύπτοντας στην πόλη το ποτάμι, τον Ηριδανό, Ελένη Τζιρτζιλάκη, Αρχιτέκτων
  • 7.40 –7.50     Πολεοδομικές όψεις του θέματος, Σταύρος Σταυρίδης (ΕΜΠ)
  • 7.50 – 8.00    Οι αρχαιολογικοί χώροι και το περιβάλλον, Δημήτρης Κούμας,  Γεωπόνος-Περιβαλλοντολόγος
  • 8.00 – 8.10    Νομικές όψεις του θέματος, Λούση Κιουσοπούλο, Νομικός
  • 8.10 – 8.25    Από την πλευρά της αρχαιολογικής επιστήμης, Γιάννης Χαμηλάκης (Πανεπιστήμιο του Southampton)
  • 8. 25 – 9.10   Παρεμβάσεις και Συζήτηση
  • 9.10 – 10.30  Τρίτη Θεματική Ενότητα: Η Διοίκηση τοποθετείται και συνομιλεί με το κοινό
  • 9.10 – 9.55     Η Διοίκηση τοποθετείται
  • 9.55 – 10.30   Συζήτηση

Πρόσωπα επαφής ————————————-
Στέλλα Μαρκαντωνάτου (Φιλοπάππου)
κιν. 6945-535623
email: stellamarkantonatou@yahoo.com

Άκης Παπασαράντης (Φιλοπάππου)
κιν. 6977-220391

Blog ημερίδας
https://polispace.wordpress.com/

Φίλοι και φίλες των κινημάτων πόλης

Κόσμος που δραστηριοποιείται στη συντονιστική του Φιλοπάππου είχε προτείνει σε προηγούμενο χρόνο στο Παναττικό δίκτυο να οργανωθεί μια ημερίδα από τις κινήσεις πόλης που έχουν ζήτημα/αίτημα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στην περιοχή τους.

Αυτό το διάστημα δουλεύουμε πάνω σε αυτή την ιδέα για να  προσδιορίσουμε λίγο πιο συγκεκριμένα τους στόχους, το χρόνο, το μέρος και να προσελκύσουμε το ενδιαφέρον για συμμετοχή και συνδιαμόρφωση από μέρους των κινήσεων πόλης και των ειδικών επιστημόνων, αρχιτεκτόνων, πολεοδόμων, αρχαιολόγων, γεωπόνων, κοινωνιολόγων κ.α.

Μερικές σκέψεις-στόχοι:

  • Θέλουμε να υπερασπιστούμε την ενότητα πολιτιστικού, φυσικού και ανθρώπινου περιβάλλοντος, ως αντίπαλο δέος στις πολιτικές που κάνουν αυτά τα αγαθά ανταγωνιστικά μεταξύ τους.
  • Θέλουμε να τονίσουμε το δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα των αρχαιολογικών χώρων, σαν αντιστάθμισμα στη μουσειοποίηση, τουριστικοποίηση, εμπορευματοποίηση.
  • Θέλουμε, ειδικά στο έδαφος του Λεκανοπεδίου, να τονίσουμε την ιδιαίτερη σημασία των αρχαιολογικών χώρων ως οικοσυστημάτων και χώρων απόδρασης, αναψυχής και στοχασμού.
  • Θέλουμε τα διαφορετικά, και πολλές φορές φαινομενικά αντικρουόμενα αιτήματα των διαφορετικών κινήσεων πόλης, να συναρμοστούν σε ένα πλαίσιο κοινής φιλοσοφίας, κοινών αρχών που τα διέπουν. Από το αίτημα κήρυξης ενός χώρου αρχαιολογικού και την προστασία του (πχ Αγροτέρα Αρτέμιδα), μέχρι το αίτημα οι αρχαιολογικού χώροι να είναι ενταγμένοι στη ζωή της πόλης (πχ Φιλοπάππου).
  • Θέλουμε να καταδείξουμε τις αντιφάσεις και τα αδιέξοδα της κρατικής πολιτικής στον τομέα αυτό με βάση τον απολογισμό της ενοποίησης αρχαιολογικών χώρων Αθήνας και γενικά της πολιτικής που ακολουθήθηκε από τη δεκαετία του 90.
  • Θέλουμε να αναλύσουμε τις πολεοδομικές εξελίξεις και ρυθμίσεις στις περιοχές γύρω από τους αρχαιολογικούς χώρους και τις συνέπειες που έχουν στο ζήτημα της προστασίας.
  • Θέλουμε να δείξουμε ότι τα κινήματα πόλης δεν είναι κινήσεις διαμαρτυρίας, αλλά παράγουν και πολιτική και θεωρία όσον αφορά τα ζητήματα με τα οποία ασχολούνται.
  • Θέλουμε να κινητοποιήσουμε προοδευτικούς επιστήμονες για ένα ζήτημα που φαίνεται να αποτελεί ταμπού και για το οποίο η δημόσια συζήτηση είναι ελάχιστη. Αλλά και να ενώσουμε το βίωμα των κατοίκων με την επιστημονική γνώση
  • Θέλουμε να προχωρήσουμε μπροστά και να διατυπώσουμε μετά λόγου γνώσεως τα όνειρά μας, τις ιδέες μας, τα σχέδιά μας για μια καλύτερη ζωή στις πόλεις με τους μεγάλους αρχαιολογικούς χώρους αφήνοντας πίσω μας γνωστές στενομυαλιές και εγκληματικές συμπεριφορές εκ μέρους των «υπευθύνων».

Αυτές είναι μόνο μερικές από τις σκέψεις μας. Φυσικά και ανάλογα με το ενδιαφέρον για συνδιοργάνωση τα ερωτήματα και οι στόχοι μπορούν να αλλάξουν.

Καλούμε λοιπόν όσα από τα κινήματα πόλης ή άτομα θέλουν είτε να συνδιοργανώσουν από κοντά, είτε να παρακολουθούν εξ αποστάσεως αλλά να συνεισφέρουν στη διοργάνωση, είτε απλά θέλουν να είναι στην ημερίδα ή και πιθανά να παρουσιάσουν κάποιο θέμα, να επικοινωνήσουν μαζί μας.

Το ίδιο ισχύει και για επιστημονικούς φορείς ή μεμονωμένους επιστήμονες που θέλουν με οποιοδήποτε τρόπο να συνεισφέρουν. Η επιθυμία μας είναι να γίνει η ημερίδα  κάπου στα τέλη Ιανουαρίου, αν και όλα εξαρτώνται από την τελική ομάδα διοργάνωσης.

Επίσης θα επιθυμούσαμε αν έχετε κάποιες ειδικές προσωπικές επαφές, να μας  δώσετε τηλέφωνα και e-mail ατόμων και, ειδικά,  επιστημόνων που θεωρείτε ότι μπορεί να ενδιαφέρονται.

Για τη συντονιστική επιτροπή της λαϊκής συνέλευσης για τους λόφους Φιλοπάππου
Στέλλα Μ.
Παναγιώτης Β.
Bihach93@yahoo.gr
Άκης Π.

e-mail συντονιστικής: lofoi_filopappou@yahoo.gr

Η πληθυσμιακή και συνεπαγόμενη οικοδομική έκρηξη των δεκαετιών του 60 και 70 στο λεκανοπέδιο της Αττικής, διαφοροποίησε ριζικά την σημασία των κενών-ελεύθερων χώρων καθώς και των ορεινών όγκων. Η υπερ-συγκέντρωση ανθρώπων και δραστηριοτήτων μετέτρεψε τη δυνατότητα του ελεύθερου χώρου αναψυχής σε κρίσιμο όρο για τη στοιχειώδη ποιότητα ζωής. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι αρχαιολογικοί χώροι απέκτησαν την δική τους ιδιαίτερη σημασία. Στο διάστημα αυτό πέρασαν από την φάση του κενού χώρου, στην κήρυξη και διάσωση, τις απαλλοτριώσεις, την έρευνα τη συντήρηση και ανάδειξη, για να φτάσουν στο τέλος της δεκαετίας του 90 στη φάση της απόλυτης αξιοποίησης και τουριστικής εκμετάλλευσης με περιφράξεις, ωράριο και εισιτήριο εισόδου.

Για την ανθρώπινη κλίμακα ζωής αυτή η εξέλιξη μπορεί να μοιάζει μακρινή. Για την εξέλιξη όμως μιας πόλης η διαδοχή των φάσεων αυτών είναι κατακλυσμική. Και σαν τέτοια αναπόφευκτα παράγει νέες ανάγκες και άρα αποζητά και νέες πολιτικές διαχείρισης και ισορροπίας.

Η σημασία και ο ρόλος του δημόσιου αρχαιολογικού χώρου στην πόλη έχει πια αλλάξει και αυτό απαιτεί, μια νέα αντίληψη ένταξης του. Αντιμετωπίζουμε εδώ δύο φαινομενικά αντιδιαμετρικά ζητήματα. Το ένα είναι ότι η εκτός κλίμακας πληθυσμιακή έκρηξη αποτελεί αντικειμενική φυσική απειλή για τα αρχαία κατάλοιπα αλλά και για την ηρεμία των αρχαιολογικών και εν γένη ελεύθερων χώρων. Από την άλλη όμως η ανάγκη για χώρους πρασίνου, αναψυχής, στοχασμού και ηρεμίας εντός της πόλης είναι πιο επιτακτική παρά ποτέ για τους κατοίκους της.

Συνεπώς το μεγάλο ζητούμενο για τους πολίτες, την πολιτεία και την επιστημονική κοινότητα είναι με πιο τρόπο δεν θα αντιμετωπίσουμε την αντίφαση αυτή, στρέφοντας το ένα κοινωνικό αγαθό κατά του άλλου, αλλά θα βρούμε την ισορροπία διαφυλάσσοντας την ενότητα του πολιτιστικού, φυσικού και ανθρώπινου περιβάλλοντος. Θα διαβάσουμε τις ανάγκες των καιρών και θα τις αντιμετωπίσουμε, ή θα παρατηρούμε τα πράγματα να εξελίσσονται αποσπασματικά κάνοντας ακόμα πιο εχθρική την πόλη μας και δημιουργώντας εκρηκτικές κοινωνικές εντάσεις;

Παράλληλα τα τελευταία χρόνια έγινε φανερό σε μεγάλη κλίμακα ότι η προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς κάθε άλλο παρά τυφλή και ουδέτερη είναι. Έχουμε φαινόμενα όπου η ύπαρξη αρχαίων κατάλοιπων χρησιμοποιείται ως μέσο περιορισμών κατά των πολιτών ή ως μέσω για εμπορευματοποίηση, ενώ έχουμε άλλες περιπτώσεις όπου η ύπαρξη αρχαίων ή μνημείων αρχιτεκτονικής κληρονομίας δεν αποτέλεσε εμπόδιο σε εργολαβικά συμφέροντα για να προχωρήσουν σε καταστροφικές για το πολιτιστικό και φυσικό περιβάλλον επενδύσεις. Από απλά κτίρια, μέχρι αυτοκινητόδρομους και αεροδρόμια.

Η σημερινή πολιτική και λογική  διαχείρισης των αρχαιολογικών χώρων είναι φανερό ότι έχει οδηγήσει σε μια σειρά από σοβαρά αδιέξοδα. Η ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων, παρά τα θετικά της, εξελίχθηκε στην μεγαλύτερη εργολαβία περιφράξεων και τεμαχισμού που έχει γνωρίσει η πόλη. Πολλοί χώροι της απονεκρώθηκαν. Οι περισσότεροι απαιτούν δαπανηρό εισιτήριο εισόδου. Η επισκεψημότητα τους είναι τόσο χαμηλή που ούτε τα έσοδα δεν δικαιολογούν για πολλούς χώρους το εισιτήριο. Πχ η αρχαία αγορά έκοβε κατά μέσο όρο 198 εισιτήρια την ημέρα το 2008. Η Ρωμαϊκή αγορά 41 και ο Κεραμεικός 22!
Η ευρύτερη περιοχή των αρχαιολογικών χώρων της αρχαίας Αθήνας απειλείται από τις χρήσεις γης, καθώς υποχωρεί η ποιοτική κατοικία, υπέρ των νυχτερινών κέντρων της υπερσυγκέντρωσης κόσμου και τα εκατοντάδες παράνομα τραπεζοκαθίσματα και σταθμευμένα ή διερχόμενα αυτοκίνητα.

Η Ακαδημία Πλάτωνα αφέθηκε στην τύχη της και απειλείται από τους εργολάβους. Του Φιλοπάππου ακόμα δίνει μάχη να γλιτώσει την περίφραξη, το ωράριο και το επικρεμάμενο εισητηριο. Η Πλάκα πάλι μπαίνει στο στόχαστρο των νυχτερινών κέντρων, Η Αγροτέρα ακόμα περιμένει τη δικαίωση.  Τα βιομηχανικά μνημεία της τεχνόπολης, απειλούνται και αυτά από τα σχέδια του Δήμου Αθηναίων για εμπορικές χρήσεις. Ακόμα και τα τελευταία 1000 μέτρα της αρχαίας Ιεράς οδού στο Χαϊδάρι απειλούνται από νέους αυτοκινητόδρομους.

Για όλα αυτά τα ζητήματα και πολύ περισσότερες πτυχές τους, οφείλουμε να ανοίξουμε ένα ουσιαστικό διάλογο. Να ανιχνεύσουμε και να διατυπώσουμε αυτές τις αρχές, αυτά τα αιτήματα, αυτές τις πολιτικές που θα διασώσουν εκ νέου, εκτός από την πολιτιστική κληρονομία και τον κοινωνικό της χαρακτήρα. Που θα απαντήσουν με ενιαία κριτήρια στο ζήτημα της ένταξης των αρχαιολογικών χώρων στη ζωή της πόλης αποκρούοντας τοπικές πιέσεις συμφερόντων ή πολιτικές που μετατρέπουν τμήματα της πόλης σε αρένες εμπορευματοποίησης και την πολιτιστική μας κληρονομία σε συσκευασμένο τουριστικό προϊόν. Που μετατρέπουν τελικά τον πολίτη σε πελάτη.

Μια ακόμα σημαντική παράμετρος του ζητήματος διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς και του κοινωνικού της χαρακτήρα είναι η πολιτική μνημειοποίησης-αποστείρωσης. Δηλαδή το συχνό φαινόμενο τα ευρήματα και οι τόποι, στα πλαίσια της ανάδειξης τους, να επιχειρείται να αποκοπούν από το φυσικό τους περιβάλλον. Περιττές τσιμεντοστρώσεις, τοιχία, περιφράξεις, αδρανή υλικά, υπερβολική αποψίλωση βλάστησης, είναι συχνά συνοδευτικά της ανάδειξης, που στην ουσία στόχο έχουν να αποκόψουν το σημείο και διαλύσουν την διαδραστική ψυχική σχέση του πολίτη με τον τόπο. Να τον καταστήσουν θεατή. Η πρακτική αυτή συχνά έχει σχέση με την τουριστικοποίηση, ή με τον καριερισμό, αλλά όχι πάντα με τις πραγματικές ανάγκες ανάδειξης. Διαθέτει ένα επιστημονικό υπόβαθρό, το οποίο όμως συχνά παραβλέπει το σύνολο των παραμέτρων. Και φυσικά ακουμπά και το βαθύτερο ζήτημα της ιδεολογικής χρήσης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Επόμενη παράμετρος είναι η σχέση των τοπικών κοινωνιών με την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής τους. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν υπάρχει καμιά ειδική εκπαιδευτική μέριμνα για τους ανθρώπους και ειδικά τους μαθητές που ζουν κοντά, ή δίπλα σε αρχαιολογικούς χώρους. Η βιωματική και γνωστική σχέση των μαθητών και των κατοίκων με έναν τέτοιο χώρο θα πολλαπλασίαζε το ανθρώπινο δυναμικό προστασίας τους. Θα καθιστούσε τον δημόσιο χαρακτήρα των χώρων αυτών πραγματική καθημερινή ασπίδα προστασίας. Εκπαιδευτικά προγράμματα και «υιοθεσίες» μνημείων και τόπων από μαθητές θα μπορούσαν να συμβάλουν αποφασιστικά στην κατεύθυνση αυτή.

Το φυλακτικό προσωπικό των αρχαιολογικών χώρων, συχνά ταλαιπωρημένο από την εργασιακή ανασφάλεια των συμβάσεων έχει παρατηρηθεί ότι λίγο μπορεί να προσφέρει στο χώρο εργασίας του. Η παντελής απουσία εκπαίδευσης πάνω στην ιστορία του χώρου που εργάζονται και η δυνατότητα τους να παρέχουν ακόμα και πληροφορίες στο κοινό, καθιστά τους αρχαιοφύλακες κοινά security συχνά με την αντίστοιχη συμπεριφορά. Όμως η πραγματικά αποτελεσματική φύλαξη είναι η δυνατότητα να εξηγεί κανείς πιστικά τους ουσιαστικούς λόγους για τους οποίους σεβόμαστε τα μνημεία και τους ιστορικούς τόπους και όχι ο φόβος και η απειλή των συνεπειών. Οι πολίτες δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται καταρχήν ως πιθανή απειλή, αλλά αντίθετα ως δυνάμει προστάτες του χώρου.

Παναγιώτης B-T

Ημερίδα για την ένταξη των αρχαιολογικών χώρων στην ζωή της πόλης. Σύντομα κοντά σας…